Aktualne wydarzenia
Krystyna Zachwatowicz-Wajda Honorową Obywatelką Stołecznego Królewskiego Miasta Krakowa
Krystyna Zachwatowicz-Wajda została Honorową Obywatelką Krakowa. Najwyższe miejskie wyróżnienie wręczono w czwartek, 21 maja, podczas uroczystej sesji Rady Miasta Krakowa, zorganizowanej z okazji Święta Miasta. W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele świata kultury, nauki, samorządowcy, przyjaciele laureatki oraz goście związani z krakowskim środowiskiem artystycznym. Laudację wygłosił Henryk Woźniakowski, wieloletni prezes Społecznego Instytutu Wydawniczego Znak, a uroczystość zwieńczył występ Grzegorza Turnaua.
Podczas ceremonii wielokrotnie podkreślano, że choć Krystyna Zachwatowicz-Wajda jest postacią o znaczeniu ogólnopolskim, jej biografia i najważniejsze dokonania są nierozerwalnie związane z Krakowem.
Prezydent Krakowa Aleksander Miszalski zaznaczył, że decyzja o przyznaniu tytułu nie jest wyłącznie uhonorowaniem imponującego dorobku artystycznego laureatki. – Dzisiejsza uroczystość z przypadkiem nie ma nic wspólnego. To świadoma decyzja Krakowa. Decyzja oparta na wdzięczności, pamięci i przekonaniu, że Pani Profesor od dawna współtworzy ducha tego miasta – mówił.
W swoim wystąpieniu prezydent zwracał uwagę na niezwykłą konsekwencję, z jaką Krystyna Zachwatowicz-Wajda przez całe życie łączyła działalność artystyczną z odpowiedzialnością społeczną. Mówił o osobie, która potrafiła połączyć „talent z odwagą, wrażliwość z konsekwencją, sztukę z odpowiedzialnością za innych”, a jednocześnie nigdy nie rezygnowała z aktywnego udziału w życiu miasta i jego instytucji kultury.
Również wygłaszający laudację Henryk Woźniakowski, wieloletni prezes Społecznego Instytutu Wydawniczego Znak i przyjaciel laureatki podkreślał jej związki z Krakowem. To tutaj, po wojennych doświadczeniach i młodości spędzonej w Warszawie, rozpoczęła studia – najpierw z historii sztuki, później scenografii – i weszła w środowisko artystyczne, które ukształtowało jej dalszą drogę twórczą. – Tu związała się z Piwnicą pod Baranami i wpadła w wir artystyczny Piwnicy, gdzie Skrzynecki pomógł odkryć jej talent i gdzie wykreowała cudowną personę sceniczną, w którą wcielała się m.in. w słynnej piosence „Bo taka głupia to ja już nie jestem…” – powiedział Woźniakowski, przypominając słynny i jakże sugestywny portret sceniczny, stworzony przez Krystynę Zachwatowicz.
Właśnie w Krakowie, podczas pracy nad „Biesami” w Teatrze Starym, spotkała Andrzeja Wajdę. Jak przypominał Henryk Woźniakowski, było to spotkanie dwojga dojrzałych artystów z imponującym dorobkiem, które zaowocowało twórczą i obywatelską współpracą. – Nie przychodzi mi do głowy żadna para, która odcisnęłaby ślad na tak wielu polach kultury i historii jak Andrzej Wajda i Krystyna Zachwatowicz – podkreślał w laudacji.
Dorobek laureatki wykracza daleko poza teatr i film. Jako scenografka współpracowała z najwybitniejszymi twórcami polskiej sceny, m.in. Konradem Swinarskim, Jerzym Jarockim czy Krystyną Skuszanką. Współtworzyła także wiele dzieł Andrzeja Wajdy – jako scenograf, kostiumolog, a także aktorka, występując m.in. w „Człowieku z marmuru” czy „Pannach z Wilka”. Jak przypominał laudator, sam Andrzej Wajda żartował, że obecność Krystyny w obsadzie przynosi jego filmom szczęście – zarówno artystyczne, jak i frekwencyjne.
Szczególne miejsce w biografii nowej Honorowej Obywatelki zajmują jednak przedsięwzięcia, które na trwałe wpisały się w krajobraz współczesnego Krakowa. Centrum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha, szkoła języka japońskiego, Pawilon Wyspiańskiego czy Pawilon Józefa Czapskiego – wszystkie te projekty są świadectwem wspólnej wizji Krystyny Zachwatowicz-Wajdy i Andrzeja Wajdy, realizowanej właśnie pod Wawelem.
W laudacji wiele miejsca poświęcono również działalności Fundacji Kyoto–Kraków, którą kieruje dziś laureatka. Organizacja prowadzi projekty społeczne, wspiera osoby potrzebujące, funduje stypendia dla młodych twórców, angażuje się w pomoc rodzinom z Ukrainy oraz inicjuje debaty poświęcone ważnym wyzwaniom społecznym. Henryk Woźniakowski mówił o zarządzaniu fundacją „żelazną ręką w jedwabnej rękawiczce”, podkreślając jednocześnie społeczny wymiar jej działalności.
Laudator przypomniał także rodzinne dziedzictwo laureatki. Córka Jana Zachwatowicza – architekta, konserwatora zabytków i jednej z kluczowych postaci odbudowy powojennej Warszawy – przejęła, jak podkreślał, najważniejsze cechy swojego ojca: bezinteresowność, odwagę cywilną i poczucie humoru. To właśnie te wartości miały wyznaczać zarówno jej drogę artystyczną, jak i społeczne zaangażowanie.
Na zakończenie Henryk Woźniakowski nazwał Krystynę Zachwatowicz-Wajdę „wcieleniem najlepszych cech polskiej inteligencji” i podkreślił, że choć jest obywatelką Krakowa, pozostaje także „dobrem narodowym”. Nawiązując do słów, które przed laty padły o Andrzeju Wajdzie, dodał, że także o niej można powiedzieć: „W duszy ma Polskę, a w sercu – Kraków”.
(tekst za krakow.pl)
Laudacja Henryka Woźniakowskiego dla Krystyny Zachwatowicz-Wajdy:
Szanowny Panie Przewodniczący!
Szanowny Panie Prezydencie! Szanowni Państwo Radni!
Szanowni Państwo!
Droga, Najdroższa Krystyno!
Krystyna Zachwatowicz – Wajdowa, wypowiadam te słowa z naciskiem, bowiem one niosą w sobie szczególne znaczenia i otwierają rozległe horyzonty. Każdy człowiek jest nosicielem określonego dziedzictwa, które jedni pielęgnują i rozwijają, a inni słusznie, albo nie, zacierają i zapominają.
Nazwisko naszej dzisiejszej bohaterki używane zawsze w tej podwójnej formie jest świadomym przywołaniem i deklaracją stosunków wobec dziedzictwa, któremu Krystyna pozostawała i nadal pozostaje wierna.
Przypomnijmy, ojciec Krystyny Jan Zachwatowicz podczas wojny pracując dla Delegatury Rządu na Kraj zajmował się konspiracyjnym ratowaniem zabytków kultury i dokumentowaniem zniszczeń dokonywanych przez okupanta tak, żeby można je było po okupacji restaurować. Po wojnie zaś, jako Generalny Konserwator Zabytków i lider prac Biura Odbudowy Stolicy odegrał kluczową rolę w procesie odtworzenia architektonicznej tkanki najcenniejszych dzielnic Warszawy. Jej historyczne centrum gdyby nie jego wysiłki, podejmowanie ryzyka, umiejętność przekonywania ówczesnych decydentów i tworzenia faktów dokonanych to Centrum byłoby zapewne dziś zabudowane bezosobowymi blokami, w najlepszym razie w stylu MDM, czy Alei Nowohuckich.
Krystyna wspominając ojca podkreśla trzy jego cechy kluczowe dla powodzenia jego dzieła, bezinteresowność, odwagę cywilną i poczucie humoru. Każdy, kto miał szczęście poznać bliżej Krystynę zgodzi się, że właśnie te cechy są jej właściwe w najwyższym stopniu i w ogromnej mierze decydują o jej osiągnięciach zarówno własnych jak i tych, które dzieliła ze swoim mężem Andrzejem Wajdą.
I w tym miejscu spoglądamy na drugi człon nazwiska Krystyny i na tę część dziedzictwa, która wiąże się z osobą Pana Andrzeja. Historia zna nieliczne przykłady twórczych par, w których dochodziło do niezwykłej partnerskiej synergii talentów, energii i wyobraźni. Maria i Piotr Curie, Simone de Beauvior i Jean-Paula Saltre´a, Diego Rivera i Frida Kahlo, u nas Wisława Szymborska i Kornel Filipowicz to przykłady z różnych, by tak rzec, paragrafów. Jednak nie przychodzi mi do głowy żadna para, która odcisnęłaby ślad na tak wielu polach kultury i historii jak Andrzej Wajda i Krystyna Zachwatowicz gdzie więź uczuciowa oraz intelektualna byłaby aż tak owocna. Jak wiemy spotkali się i związali w Krakowie podczas realizacji Biesów na scenie Teatru Starego. Oboje byli dojrzałymi, świadomymi artystami z długą listą osiągnięć, zdawałoby się kompletnych. Pan Andrzej miał w dorobku, jeśli dobrze policzyłem, 17 filmów pełnometrażowych, nie licząc etiud i krótkiego metrażu w większości głośnych, gorąco przyjmowanych i dyskutowanych. Krystyna była autorką wtedy podczas tego, w roku tego spotkania, blisko 80 ważnych projektów scenograficznych we współpracy z najwybitniejszymi polskimi reżyserami, Swinarskim, Krasowskim, Jarockim, Skuszanką, Korzeniewskim, Zamkow i innymi. A nie wspominam tutaj o występach w Teatrze Cricoteka i w Piwnicy pod Baranami. A jednak ich spotkanie, spotkanie tych kompletnych artystów dało wartość dodaną, która procentuje w niezwykły sposób po dzień dzisiejszy.
Przywołam słowa Agnieszki Holland: to ona, Krystyna zrobiła z niego, Andrzeja, obywatela, razem stworzyli dopełniającą się instytucję inicjując rzeczy oryginalne, reagując na zło, niesprawiedliwość, represje, wszelką cenzurę, tromtadracki wykluczający patriotyzm, głupotę i podłość.
Krystyna, warszawianka, powstaniec warszawski wybrała Kraków na swój dom. Tu proszę Państwa muszę uczynić przypis, mianowicie Krystyna jest powstańcem warszawskim i używam tej formy z całą świadomością i w przyszłości wobec innych również jej cech będę go używał, ponieważ Krystyna jest krytykiem nadużywania feminatywów w języku polskim.
Krystyna, zatem, powstaniec warszawski wybrała Kraków na swój dom we wczesnej młodości, tutaj przenosząc się na studia, najpierw historii sztuki, a potem scenografii. Tutaj wpadła w wir artystyczny Piwnicy gdzie Skrzynecki pomógł odkryć jej talent i gdzie wykreowała tę cudowną personę sceniczną, w którą wcielała się między innymi w słynnej piosence, Bo taka głupia to już nie jestem. Stąd, z Krakowa miała blisko do Zakopanego, gdzie sięgała do czasu poważnej kontuzji, po sukcesy sportowe, jako członek narciarskiej kadry narodowej i wspinacz wysokogórski, wspinacz, który do swoich przejść może zaliczyć między innymi skrajnie trudną drogę na wschodniej ścianie Gerlachu.
To Krystyna sprawiła, że Andrzej Wajda coraz mocniej ciążył ku Krakowowi, że tutaj oboje zrealizowali swoje najważniejsze projekty obywatelskie, Centrum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha, Szkołę Języka Japońskiego, Pawilon Wyspiańskiego, Pawilon Józefa Czapskiego.
Fundacja Kyoto – Kraków, tak nazwana na cześć miasta Kyoto, które nagrodziło Andrzeja Wajdę nagrodą w wysokości ponad 400 tys. dolarów przekazanych przez reżysera i Krystynę w całości na cel budowy muzeum funkcjonuje obecnie, ta fundacja, pod zarządem Krystyny Zachwatowicz – Wajdowej i prowadzi szereg społecznie ważnych projektów, między innymi wspiera ukraińskie rodziny w potrzebie, udziela stypendiów uzdolnionym uczniom i studentom, przyznaje nagrody im. Andrzeja Wajdy za wybitną działalność w duchu sprawiedliwości społecznej, solidarności społecznej, przepraszam. Te nagrody otrzymali między innymi Jerzy Owsiak, Janina Ochojska, Dariusz Popiela, Grupa Granica. Organizuje konferencje na ważne społecznie tematy od relacji polsko – ukraińskich po stosunek Polaków wobec zwierząt. Adam Michnik oczywiście też, który tutaj jest obecny, też otrzymał tę nagrodę. Działania Fundacji kierowanej przez Krystynę żelazną ręką, chociaż przyobleczoną w jedwabną rękawiczkę finansowane są nadal przez małżeństwo Wajdów dzięki tantiemom filmowym przekazywanym w całości na cele Fundacji.
Muzeum Manggha jest nie tylko samo w sobie dziełem sztuki, nie tylko udostępnia nam dzieła zebranego przez Feliksa Jasińskiego i rozmaite kolekcje japońskie, ale jako najważniejsze centrum tego typu w Europie Środkowej stało się ważnym ośrodkiem dialogu kultury i dyplomacji kulturalnej.
Wspominam tu o projektach spełnionych w Krakowie nie tylko, dlatego, że dziś miasto przyznaje Krystynie swoje najwyższe wyróżnienie, jakim jest Honorowe Obywatelstwo, ale również, dlatego, że Kraków okazał się najbardziej przyjaznym miejscem dla inicjatyw tego niezwykłego artystycznego stadła. Pamiętajmy też koniecznie o tym, że przy całym obywatelskim zaangażowaniu i pomysłach godnych zaiste renesansowych mecenasów od pamiętnego spotkania Krystyny i Andrzeja pod dachem Teatru Starego źródło sztuki bynajmniej nie wyschło, przeciwnie, wezbrało. Andrzej Wajda nakręcił po tym spotkaniu z górą 20 filmów, a wśród nich takie, które zostaną na zawsze nie tylko w filmowych archiwach, ale w pamięci, przede wszystkim w pamięci i emocjach widzów, Człowieka z Marmuru, Wesele, Ziemię Obiecaną, Panny z Wilka, Dantona, Katyń, Powidoki. We wszystkich tych dziełach, we wszystkich tych dziełach Krystyna miała swój istotny udział, jako krytyczny czytelnik scenariuszy, jako scenograf czy kostiumolog, a wreszcie, jako aktorka między innymi w pamiętnych świetnych rolach Hanki, żony Birkuta w Człowieku z Marmuru, czy Kazi w Pannach z Wilka.
Andrzej Wajda twierdził, że obecność Krystyny choćby w najdrobniejszej roli przynosi filmowi szczęście, sukces zarówno artystyczny jak i frekwencyjny, a Krystyna w tym okresie swojego życia wykonała kolejnych kilkadziesiąt scenografii, wiele z nich do sztuk reżyserowanych przez męża, w większości na deskach naszego Teatru Starego.
Proszę Państwa Krystyna Zachwatowicz – Wajdowa jest dla mnie wcieleniem najlepszych cech polskiej inteligencji, którymi była i jest, mam nadzieję, umiejętność łączenia romantyzmu z pozytywizmem, swego rodzaju praktyczne wizjonerstwo. Mierz siły na zamiary. Jeśli zamiar jest słuszny, celowy i godziwy znajdą się siły i środki na jego realizację. Łącz sztukę z zaangażowaniem, nie poddawaj się w obliczu niepowodzeń, wierz w to, że niewielka nawet lokalna zmiana na lepsze sprzyja wszystkim.
Szanowni Państwo Krystyna jest obywatelką Krakowa, ale jest zarazem dobrem narodowym. Chciałbym podziękować w imieniu własnym i licznych przyjaciół Krystyny, tutaj zgromadzonych i także tych nieobecnych. Chciałbym podziękować Radnym Stołecznego Miasta Krakowa, że to dobro docenili i zechcieli je uhonorować. Prof. Jacek Majchrowski powiedział kiedyś o Andrzeju Wajdzie, że w duszy miał Polskę, ale w sercu Kraków.
Te same słowa możemy powtórzyć o Krystynie, w duszy ma Polskę, a w sercu Kraków, czyli także nas, mieszkańców Krakowa. Krystyno, niech twoja bezinteresowność, odwaga cywilna i poczucie humoru będą dla nas drogowskazami.
My też cię kochamy Krysiu.
Zobacz galerię:
Wszystkie zdjęcia w tekście: Piotr Wojnarowski – Kancelaria Prezydenta Miasta Krakowa
Inauguracja Roku Andrzeja Wajdy i wręczenie Nagrody im. Andrzeja Wajdy w Muzeum Manggha
W dniu setnych urodzin Andrzeja Wajdy, 6 marca 2026 roku, odbyła się w Krakowie uroczysta Inauguracja Roku Andrzeja Wajdy.
W wydarzeniu udział wzięli m.in. Marszałkini Senatu RP Małgorzata Kidawa-Błońska, Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Marta Cienkowska, reprezentanci władz regionalnych i lokalnych, w tym prezydenci Krakowa i Suwałk, przedstawiciele Europejskiego Centrum Solidarności, instytucji filmowych i muzealnych.
W trakcie uroczystości wręczono Nagrody imienia Andrzeja Wajdy, którymi uhonorowano Danutę Wałęsę oraz uwięzionego na Białorusi Andrzeja Poczobuta, w którego imieniu nagrodę odebrała jego córka. Również w trakcie tego wydarzenia, Konsul Generalny Francji w Krakowie Cédric Peltier poinformował o przyznaniu Krystynie Zachwatowicz najważniejszego francuskiego odznaczenia państwowego – Legii Honorowej.
Kolejnym wyjątkowym akcentem, było wręczenie Krystynie Zachwatowicz certyfikatu potwierdzającego, że jedna z planetoid została nazwana jej imieniem. Inauguracji towarzyszył wernisaż wystawy – „Wajda. W stulecie urodzin”.
Wydarzenie poprowadził Maciej Stuhr.
Fotografie z uroczystości (fot. Danyil Tyurin / Fundacja Kyoto-Kraków):
Więcej informacji na stronie Fundacji Kyoto-Kraków.
Projekt „100×100 – artystyczna reinterpretacja dziedzictwa Andrzeja Wajdy” w krakowskiej ASP
Projekt „100×100 – artystyczna reinterpretacja dziedzictwa Andrzeja Wajdy” jest interdyscyplinarnym przedsięwzięciem artystycznym realizowanym przez Stowarzyszenie Przyjaciół Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, we współpracy z Akademią Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie jako partnerem projektu.
Celem projektu jest twórcza reinterpretacja dorobku Andrzeja Wajdy przez młodych artystów i artystki oraz upowszechnianie dziedzictwa jednego z najważniejszych twórców polskiej kultury XX wieku poprzez działania artystyczne, edukacyjne i cyfrowe.
W ramach projektu powstaje 100 autorskich prac plastycznych, realizowanych w różnych technikach – od malarstwa i instalacji po media cyfrowe. Prace tworzone są w sześciu ścieżkach tematycznych inspirowanych twórczością Andrzeja Wajdy: filmem, teatrem, projektami niezrealizowanymi, sztukami plastycznymi, literaturą oraz fascynacją kulturą Japonii.
Wystawę można oglądać od 17 do 28 lutego 2026 r.
Więcej informacji na stronie Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie.
„Wajda. Motywy żydowskie”. Pokazy filmów Andrzeja Wajdy w Centrum Kultury Żydowskiej w Krakowie
Rok Andrzeja Wajdy będzie dla Centrum Kultury Żydowskiej pretekstem do tego, by przyjrzeć się motywom żydowskim w twórczości jednego z najwybitniejszych polskich reżyserów.
W programie cyklu znalazło się sześć tytułów. Na wszystkie pokazy w Centrum Kultury Żydowskiej przy ul. Meiselsa 17.
Wstęp wolny.
Więcej informacji w artykule „Gazety Krakowskiej”.
Retrospektywa twórczości Andrzeja Wajdy w Londynie (luty-marzec)
W dniach 4.02 – 29.03 2026 r. Instytut Kultury Polskiej w Londynie zaprasza na pokazy filmów Andrzeja Wajdy. W ramach Festiwal Polskich Filmów „Kinoteka” organizowanego przez instytucję od 2003 roku, prezentowane są zarówno najnowsze produkcje filmowe z ostatniego roku, jak i klasyka polskiego kina. Głównym celem „Kinoteki” jest promocja polskiej kinematografii wśród brytyjskiej publiczności i mediów, ale jej program jest również adresowany do Polonii w UK.
Ważną częścią tegorocznej, 24. już edycji „Kinoteki”, będzie obszerna retrospektywa twórczości Andrzeja Wajdy. Festiwal rozpocznie się pokazem specjalnym filmu „Popiół i diament” na taśmie 35 mm, a wśród później prezentowanych dzieł reżysera będą „Pokolenie” (1955), „Człowiek z marmuru” (1977), „Danton” (1983) oraz „Katyń” (2007). Jednak działania poświęcone 100-leciu urodzin artysty to nie tylko projekcje jego filmów, ale również prelekcje, sesje Q & A, a także wystawa „Andrzej Wajda: Portret historii i człowieka”, prezentującej jego karierę artystyczną.
24. Festiwal Polskich Filmów „Kinoteka” odbędzie się w dniach 4.02-29.03.
Więcej informacji na stronach: Deadline.com i na stronie Facebook Polish Film Festival Kinoteka
#rokandrzejawajdy
„Umarła klasa” – rejestracja spektaklu Tadeusza Kantora w Kinie Muranów
6 marca, w dniu setnych urodzin Andrzeja Wajdy, warszawskie Kino Muranów zaprasza na pokaz specjalny, sfilmowanego przez reżysera spektaklu Teatru Cricot 2 Tadeusza Kantora „Umarła klasa”.
Film został zrealizowany w 1976 r. podczas krótkiej przerwy w zdjęciach do „Człowieka z marmuru”. Rejestracja spektaklu uzupełniona o dwie sceny plenerowe (na kopcu Kościuszki i placu Nowym w Krakowie), stanowi filmowy zapis arcydzieła Kantora, przekraczając zarazem granice między kinem a teatrem. Jest kolejnym dziełem w filmografii Wajdy dotyczącym zagłady przedwojennego świata wielokulturowej Polski.
Zachęcamy!
Data: 6 marca, godz. 20:30
Miejsce: Kino Muranów, ul. Gen. Andersa 5, Warszawa
Szczegół i bilety na stronie Kina Muranów.
#rokandrzejawajdy
„Lekcja pływania” – nieznany film Andrzeja Wajdy odkryty w archiwach
W Archiwum Dokumentacji Osobowej i Płacowej w Milanówku, które przechowuje materiały archiwalne Zespołów Polskich Producentów Filmowych, odkryto nieznany wcześniej, krótki (niespełna 3-minutowy) film Andrzeja Wajdy pt. „Lekcja pływania”. Materiały produkcyjne opisywały wspomniany film jako „żart filmowy”. Jego bohaterem był pływak – w tej roli Marek Perepeczko – który ćwiczy na jednym z basenów.
Więcej na temat filmu na stronie FilmPolski.pl
#rokandrzejawajdy
„Ziemia Obiecana” najlepszym polskim filmem wszech czasów!
„Ziemia obiecana” w reżyserii Andrzeja Wajdy została wskazana jako najlepszy polski film wszech czasów w badaniu zrealizowanym z okazji 130-lecia kina przez Muzeum Kinematografii w Łodzi oraz Uniwersytet Łódzki.
W plebiscycie, którego celem było wyłonienie 13 najważniejszych filmów na 130-lecie kina, udział wzięło niemal 300 przedstawicieli środowiska filmowego, a oceną objęto blisko 1700 tytułów. Wyniki głosowania ogłoszono w siedzibie Muzeum Kinematografii w Łodzi.
Więcej informacji: Polskie Radio, TVN, Interia.pl, Dziennik.pl, Polskie Radio Program 1, Radio Pogoda
#rokandrzejawajdy
Czytelnicy Filmwebu wybrali najlepszy film w karierze Andrzeja Wajdy
„Ile osób, tyle opinii, można by rzec. Gdyby jednak wziąć pod uwagę oceny internautów, na czoło zdecydowanie wysuwa się jedna produkcja” – czytamy na stronie Gazeta.pl. Zachęcamy do zapoznania się z wynikami ankiety dotyczącej najlepszego – zdaniem głosujących czytelników portalu Filmweb – filmu w reżyserii Andrzeja Wajdy:
Media o Laureatach Nagrody im. Andrzeja Wajdy 2026
Zachęcamy do lektury wybranych informacji prasowych, dotyczących przyznania Nagród im. Andrzeja Wajdy w jubileuszowym Roku Andrzeja Wajdy 2026:
Dzieje.pl, Press.pl, Super Express, Wirtualne Media, TVP Polonia, TVP Info, Gdańsk – Oficjalny Portal Miasta, MGdańsk, Dziennik Bałtycki, Radio Gdańsk, Głos Gdańska
Laureaci Nagrody im. Andrzeja Wajdy 2026
Zarząd i Rada Fundacji Kyoto–Kraków im. Andrzeja Wajdy i Krystyny Zachwatowicz-Wajdy, stanowiąca Kapitułę Nagrody im. Andrzeja Wajdy, ogłasza laureatów edycji 2026. W roku szczególnym – w stulecie urodzin Andrzeja Wajdy, ustanowionym przez Senat Rzeczypospolitej Polskiej Rokiem Andrzeja Wajdy – wyróżnienie to, symbolicznie łączące świat sztuki, społeczeństwa obywatelskiego i etosu wolności, trafi do Danuty Wałęsy oraz Andrzeja Poczobuta.
„Danuta Wałęsa całym swoim życiem pokazuje nam, jak pogodzić bycie żoną Lecha Wałęsy i matką ośmiorga dzieci. Andrzej Poczobut, swoją nieprzejednaną postawą i zaangażowaniem w walkę o niepodległość Białorusi, płaci ciężkim więzieniem. Mam nadzieję, że będziemy mogli wręczyć mu tę nagrodę w Krakowie” – powiedziała Krystyna Zachwatowicz-Wajda, Prezes Fundacji Kyoto–Kraków.
Uroczystość wręczenia Nagrody odbędzie się 6 marca 2026 roku, dokładnie w setną rocznicę urodzin Andrzeja Wajdy. Laureaci otrzymają grafikę – autoportret Reżysera – oraz gratyfikację finansową w wysokości 75 000 złotych.
Laureaci 2026
Danuta Wałęsa jest jedną z najbardziej rozpoznawalnych kobiet współczesnej historii Polski – symbolem siły, odwagi i cichej determinacji w obliczu dziejowych wyzwań. W latach 80. wspierała działalność „Solidarności”, tworząc zaplecze społeczne dla ruchu, który zmienił losy Europy. Przez wiele lat pozostawała w cieniu męża, Lecha Wałęsy, będąc jednak nie mniej ważnym uczestnikiem polskiej drogi do wolności. To Danuta Wałęsa odebrała w jego imieniu Pokojową Nagrodę Nobla. Dziś, jako działaczka społeczna, podejmuje tematy równości, rodziny i empatii, przypominając, że solidarność zaczyna się od codziennej odpowiedzialności za drugiego człowieka. Jej historia jest świadectwem odwagi i wewnętrznej siły, a zarazem jednym z najbardziej autentycznych głosów polskiej historii ostatnich dekad.
Andrzej Poczobut, dziennikarz, publicysta i działacz Związku Polaków na Białorusi, od lat stanowi symbol niezłomnej walki o prawdę, prawa człowieka i wolność słowa. W obliczu brutalnych represji i więzienia pozostał wierny przekonaniu, że słowo może być aktem wolności, a świadectwo prawdy obowiązkiem wobec narodu. Jego postawa, łącząca odwagę z głębokim poczuciem odpowiedzialności, jest świadectwem solidarności między narodami Polski i Białorusi oraz przypomnieniem, że wartości, o które walczył Andrzej Wajda – wolność, godność i prawda – są uniwersalne i ponadczasowe.
Nagroda im. Andrzeja Wajdy, ustanowiona w 2016 roku, przyznawana jest za wybitną działalność w duchu solidarności społecznej, za postawy, które – podobnie jak życie i twórczość jej patrona – łączą artystyczną wrażliwość, odwagę moralną i troskę o wspólnotę.
W 2026 roku nagroda zostanie wręczona po raz dziewiąty.
Polski Instytut Sztuki Filmowej i Telewizja Polska łączą działania w Roku Andrzeja Wajdy.
Pod koniec października 2025 r. miało miejsce spotkanie kierownictwa Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej i Telewizji Polskiej. Jak czytamy w komunikacie PISF „jednym z wiodących tematów spotkania był nadchodzący Rok Andrzeja Wajdy. W związku z jego obchodami, PISF i TVP zamierzają skoordynować swoje działania, aby skuteczniej promować dorobek oraz twórczość tego Wybitnego Reżysera”.
Więcej informacji pod tym adresem.
Andrzej Wajda – patron roku 2026. Między literaturą, sztuką a filmem. Szkolenie dla bibliotekarzy województwa wielkopolskiego
Jak opowiadać o Andrzeju Wajdzie, by zobaczyć w nim nie tylko twórcę filmowych arcydzieł, ale także uważnego czytelnika i interpretatora literatury? Szkolenie poświęcone patronowi roku 2026 pozwoli przyjrzeć się relacjom między słowem, obrazem i filmowym językiem oraz lepiej zrozumieć, jak literatura staje się impulsem dla kina.
Dla kogo?
Szkolenie przeznaczone jest dla bibliotekarzy bibliotek publicznych województwa wielkopolskiego.
Cele ogólne:
- Przybliżenie postaci Andrzeja Wajdy jako reżysera, artysty i interpretatora literatury.
- Ukazanie związków między literaturą, sztukami plastycznymi a filmem.
- Uświadomienie roli literatury jako źródła inspiracji filmowej.
Cele szczegółowe:
- Uczestnicy poznają najważniejsze dzieła Wajdy inspirowane literaturą.
- Rozumieją, jak reżyser przekształca tekst literacki w język filmu.
- Rozwiną umiejętność refleksji nad dziełem filmowym w kontekście literackim i artystycznym.
- Dostrzegą elementy plastyczne w filmie (kompozycja, barwa, symbol).
Termin:
12.11.2025, godz. 9:00 – 11:00
Forma: on-line
Miejsce: platforma ClickMeeting
Przeczytaj instrukcję dla uczestnika webinarium (pdf – 906 KB)
Zapisy:
• on-line Wypełnij formularz zgłoszeniowy
- Ilość miejsc jest ograniczona, decyduje pierwszeństwo zgłoszeń
- Szkolenie jest bezpłatne
Kontakt:
Anna Płonka, anna.plonka@wbp.poznan.pl, telefon: 61 66 40 886
Więcej informacji pod tym adresem.
Pokaz filmu „Wesele” w cyklu „Pędzlem i powieścią. Kino w Pałacu” (Gdańsk)
12.11.2025 (środa), godz.: 18.00, „Wesele”, reż. Andrzej Wajda, 1972.
Pokaz filmu z prelekcją Krzysztofa Kornackiego
Zapraszamy na pokaz jednego z najważniejszych filmów w historii polskiego kina, adaptacji dramatu Stanisława Wyspiańskiego w reżyserii Andrzeja Wajdy. „Wesele” (1972) to mistrzowskie połączenie symbolizmu, realizmu i narodowej mitologii, w którym przenikają się wizje, sny i polskie demony historii. Będzie to okazja, by spojrzeć na „Wesele” w świetle idei przełomu wieków – czasu, w którym sztuka, literatura i teatr stały się przestrzenią rozmowy o tożsamości i duchowej kondycji społeczeństwa. Pokaz poprzedzi prelekcja Krzysztofa Kornackiego, który przybliży kontekst powstania filmu, jego odniesienia do epoki oraz rolę, jaką dzieło Wyspiańskiego i jego filmowa interpretacja odegrały w polskiej kulturze.
Informacje praktyczne:
- kiedy: 12.11.2025 (środa), w godz. 18:00-20:30
- gdzie: Oddział Sztuki Nowoczesnej (Pałac Opatów), ul. Cystersów 18, Gdańsk Oliwa
- wejście od strony administracyjnej, zlokalizowane po lewej stronie od drzwi głównych
- prowadzenie: Krzysztof Kornacki
Udział w wydarzeniu bezpłatny.
Nie obowiązują zapisy.
Więcej informacji pod tym adresem.
Na kolejny pokaz zapraszamy 03.12.2025 (środa), „Ziemia obiecana”, reż. Andrzej Wajda, 1974. Pokaz filmu z prelekcją prof. Krzysztofa Kornackiego.
Logotyp Roku Andrzeja Wajdy 2026
Rok 2026, ogłoszony przez Senat RP Rokiem Andrzeja Wajdy, upamiętnia setną rocznicę urodzin artysty, którego twórczość i działalność społeczna wyznaczyły kierunki polskiej kultury drugiej połowy XX wieku.
Prezentujemy Państwu logotyp Roku Andrzeja Wajdy, zaprojektowany przez artystę grafika Andrzeja Pągowskiego.
Senat Rzeczypospolitej Polskiej ustanowił rok 2026 Rokiem Andrzeja Wajdy
„W uznaniu twórczości i dokonań jednego z najwybitniejszych polskich reżyserów, współtwórcy polskiej szkoły filmowej oraz kina moralnego niepokoju, które zdefiniowały polską pamięć historyczną i współczesną tożsamość kulturową, artysty zajmującego się też reżyserią teatralną, szczególnie związanego z krakowskim Teatrem Starym i warszawskim Teatrem Powszechnym”.
Podczas posiedzenia, w trakcie którego przyjęto uchwałę, podkreślono, że dzieła autora „Popiołu i diamentu” skalą artystycznych dokonań i jakością obywatelskiej postawy plasują go wśród najwybitniejszych twórców kultury polskiej XX i początków XXI w. Swą twórczością zbudował pomost pomiędzy „polskim czasem przeszłym” a teraźniejszością i przyszłością. Zarówno osobiście, jak i przez swoje dzieła Andrzej Wajda stał się ambasadorem Polski i polskiej kultury w świecie. Jego filmy weszły do kanonu arcydzieł światowego kina i stanowią bezcenny polski depozyt w archiwach dziesiątej muzy. Jako mistrz i mentor uformował całe generacje ludzi, którzy z jego praktyki artystycznej i postawy wobec świata czerpali wzorce i twórcze inspiracje.
Przypomniano też inne dokonania Andrzeja Wajdy, jak na przykład powstanie Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej „Manggha”. Podkreślono również, że jako senator I kadencji w działaniach społecznych, politycznych i obywatelskich przekuwał w praktykę to, co postulował swoją sztuką – odpowiedzialność za Polskę, za miejsce i czas, w których żył.
W imieniu inicjatorów oraz Krystyny Zachwatowicz-Wajdy głos zabrała i uchwałę odebrała Katarzyna Nowak, dyrektorka Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha.
Podczas uroczystości obecni byli również: Rafał Syska – dyrektor Narodowe Centrum Kultury Filmowej, Robert Piaskowski – dyrektor Narodowe Centrum Kultury, Joanna Rożen-Wojciechowska – dyrektorka Centrum Kultury Filmowej im. Andrzeja Wajdy, Wojciech Marczewski – dyrektor Wajda School i Wajda Studio.
Zobacz: treść uchwały
„Senat RP uznaje, że tworzymy swą teraźniejszość i przyszłość >stojąc na ramionach gigantów< i nie wyobraża sobie polskiej kultury bez dzieł i osoby tego wybitnego artysty. Dlatego – w uznaniu jego twórczości i dokonań – ustanawia rok 2026 Rokiem Andrzeja Wajdy” – głosi uchwała.
Rok 2026 będzie obchodzony także jako Rok: Miasta Gdyni, Robotniczych Protestów Czerwca 1976, Jerzego Giedroycia, Błogosławionej Matki Elżbiety Róży Czackiej.
Media i instytucje kultury na temat ogłoszenia Roku Andrzeja Wajdy: Narodowe Centrum Kultury , Urząd Miasta Warszawy , Stowarzyszenie Filmowców Polskich , RMF Classic , Polsat News , Polskie Radio , Filmweb.
W ramach cyklu Letnie wieczory filmowe: Kino z duszą, organizowanego przez Stowarzyszenie Filmowców Polskich, odbędzie się pokaz filmu „Człowiek z marmuru” w reżyserii Andrzeja Wajdy.
Projekcja będzie miała miejsce w czwartek 31 lipca, w sali Rejs kina „Kultura” w Warszawie
(ul. Krakowskie Przedmieście 21/23).
Polecamy!
Z informacji organizatora:
Ten film – inicjujący z Barwami ochronnymi (1976) Krzysztofa Zanussiego słynne kino moralnego niepokoju – był swego czasu fenomenem artystycznym i społeczno-politycznym. Podejmując temat tabu w PRL – stalinizm – i demaskując zakłamanie komunistycznej propagandy, stał się katalizatorem przemian, które doprowadziły do Sierpnia 1980 i powstania „Solidarności”. Z tym wszystkim opowieść o murarzu z pierwszej połowy lat 50. i odtwarzającej po latach jego losy reżyserki filmowej jest po ludzku wzruszająca. Duża w tym zasługa kreacji aktorskich Jerzego Radziwiłowicza i debiutującej Krystyny Jandy.
Więcej informacji pod tym linkiem.
***
Archiwum wydarzeń:
Zachęcamy do odwiedzenia wystawy „To wszystko da się zrealizować”, poświęconej Krystynie Zachwatowicz-Wajdzie i Andrzejowi Wajdzie.
01.12.2024 – 09.03.2025, Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha, Kraków
Opieka kuratorska, scenariusz i aranżacja: Dominika Górowska, Aleksandra Sikora
Idea: Wioletta Laskowska-Smoczyńska
Wsparcie merytoryczne: Krystyna Zachwatowicz-Wajda
Identyfikacja wizualna: Kaja Gliwa
Wystawa To wszystko da się zrealizować zorganizowana z okazji 30-lecia powstania Muzeum Manggha opowiada o życiu i twórczości Andrzeja Wajdy i Krystyny Zachwatowicz-Wajdy, Fundatorów Instytucji. Podział przestrzeni na dwie linie biograficzne pozwala zaprezentować bohaterów nie tylko jako wybitne twórcze osobowości, ale także jako zgrany duet zarówno w pracy, jak i w życiu prywatnym.
Ekspozycja podzielona zostanie na siedem rozdziałów. Treść wystawy opiera się na materiałach archiwalnych takich jak: dokumenty, scenopisy, projekty, dokumentacje spektakli i produkcji filmowych, fotografie z prywatnych zbiorów artystów. Całość wzbogacona zostanie materiałami multimedialnymi, koncepcjami scenografii i kostiumami zaprojektowanymi przez Krystynę Zachwatowicz. Pierwsze pięć rozdziałów dotyczyć będzie kolejno życia prywatnego, początków działalności artystycznej, kina, teatru oraz działalności społecznej. Podróże fundatorów do Japonii, fascynacja japońską sztuką i historia powstania Muzeum Manggha zostaną natomiast opowiedziane w dwóch rozdziałach zamykających wystawę. (Źródło: manggha.pl)
Więcej informacji na stronie Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha.
Media o wystawie: interia.pl, Polskie Radio, Magazyn SZUM, filmweb.pl
